Jak dobrać przekrój przewodu
Według normy PN-HD 60364 (dawniej PN-IEC 60364) przewód musi spełnić trzy warunki jednocześnie – wybiera się zawsze największy przekrój, który z nich wynika:
- Przekrój minimalny: w mieszkaniach przyjmuje się 1,5 mm² miedzi na obwody oświetleniowe (wyłącznik B10) i 2,5 mm² na obwody gniazd (B16). Typowe przewody to YDYp 3x1,5 i YDYp 3x2,5; kuchenka indukcyjna dostaje osobny obwód, np. 5x2,5 mm² na 3×B16.
- Obciążalność długotrwała (Iz): przewód musi bez przegrzewania przenosić prąd znamionowy zabezpieczenia (PN-HD 60364-5-52).
- Spadek napięcia: zalecenie N SEP-E-002 to do 3 % w instalacji odbiorczej, a za dopuszczalne uznaje się 4 % od złącza do najdalszego odbiornika.
Przykład: odbiornik 3500 W na 230 V, obwód 20 m
Ib = 3500 ÷ 230 = 15,2 A, więc wyłącznik B16. Dla spadku napięcia 3 % wystarczyłoby 1,98 mm², ale obwód gniazd z wyłącznikiem 16 A wymaga co najmniej 2,5 mm². Przy 2,5 mm² spadek napięcia wynosi 5,48 V, czyli 2,38 %. Wynik: 2,5 mm², np. przewód YDYp 3x2,5 (ok. 12 AWG).
Obciążalność przewodów miedzianych (PVC, 30 °C)
| Przekrój | ≈ AWG | W rurce (B1) | Na ścianie (C) |
|---|---|---|---|
| 1,5 mm² | 14–16 | 17,5 A | 19,5 A |
| 2,5 mm² | 12–14 | 24 A | 27 A |
| 4 mm² | 10–12 | 32 A | 36 A |
| 6 mm² | 10 | 41 A | 46 A |
| 10 mm² | 8 | 57 A | 63 A |
| 16 mm² | 6 | 76 A | 85 A |
Wartości wg PN-HD 60364-5-52 dla dwóch żył obciążonych. Przy wielu przewodach w jednej wiązce, ułożeniu w izolacji cieplnej (np. w ścianie z wełną) lub wysokiej temperaturze otoczenia obciążalność maleje i stosuje się współczynniki poprawkowe. Prace przy instalacji elektrycznej powinien wykonywać elektryk z uprawnieniami SEP.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki przekrój przewodu do 16 A?
Zwykle 2,5 mm² miedzi (np. YDYp 3x2,5) – to standard dla obwodów gniazd w Polsce. Przy bardzo długich obwodach może być potrzebne 4 mm², aby spadek napięcia nie przekroczył 3 %.
Czym różni się mm² od AWG?
mm² to przekrój żyły według IEC, stosowany w Europie. AWG to amerykańska skala: im mniejszy numer, tym grubszy przewód.
Czy przewód 1,5 mm² nadaje się do gniazdek?
W Polsce 1,5 mm² stosuje się do oświetlenia z wyłącznikiem B10. Do gniazd przyjęło się 2,5 mm² z wyłącznikiem B16.